Words That Inspire, Stories That Transform
নিৰৱ প্ৰতিশোধক শিখণ্ডী// অধ্যায়-১০ // দুটা জীৱনৰ মাজত
বহু বছৰৰ মূৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে..., ভীষ্মৰ মুখৰ ভাব সলনি হ’ল। তেনেই সামান্যভাৱে, কিন্তু বুজিব পৰাকৈ। কাৰণ ইমান সময়ৰ পিছতো সেই নামটোৱে এতিয়াও এক গধুৰ অৰ্থ কঢ়িয়াই আনিছিল। আন এটা জীৱনৰ এক ছাঁ। কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে শুকাই নোযোৱা এটা গভীৰ ক্ষত। চৰজনে নিজৰ মূৰটো আৰু বেছিকৈ দোঁৱালে। “আমি পাঞ্চালৰ বিষয়ে অনুসন্ধান কৰা উচিত নেকি?”
উপন্যাসSPIRITUALITYশিখণ্ডী
সাগৰ সংগম দিহিঙীয়া
7/7/20261 min read
সত্যটো পোহৰলৈ অহাৰ পিছত..., শিখণ্ডীৰ ভিতৰত একোৱেই আগৰ দৰে হৈ থকা নাছিল।
পাঞ্চালৰ ৰাজপ্ৰসাদত এতিয়াও সংগীতৰ সুৰ বাজি আছিল। কৰ্মচাৰীসকলে এতিয়াও সন্মানেৰে মূৰ দোঁৱাইছিল। যোদ্ধাসকলে এতিয়াও সেই ডেকা ৰাজপৰিয়ালৰ সন্তানটিক ‘ৰাজকুমাৰ’ বুলি সম্বোধন কৰিছিল।
কিন্তু এতিয়া প্ৰতিটো শব্দই ভুৱা যেন লাগিছিল।
প্ৰতিটো হাঁহি। প্ৰতিটো উপাধি। প্ৰতিটো প্ৰতিচ্ছবি।
কেৱল এটা মিছা।
দিনবোৰ নীৰৱতাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গ’ল।
শিখণ্ডীয়ে ৰাজকীয় অনুষ্ঠানবোৰলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিলে। প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত কথা কোৱা বন্ধ কৰিলে। শান্তিপূৰ্ণভাৱে শুবলৈ এৰিলে।
ৰাতিবোৰ অসহ্যকৰ হৈ পৰিছিল। কাৰণ এতিয়া স্মৃতিবোৰ কেৱল টুকুৰা-টুকুৰ হৈ অহা নাছিল; সেইবোৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপত আহিছিল।
এদিন ৰাতি, যেতিয়া ৰাজপ্ৰসাদৰ খিৰিকীত বৰষুণ জোৰকৈ আছাৰ খাই পৰিছিল, শিখণ্ডীয়ে হঠাতে উশাহ বন্ধ হৈ যোৱাৰ দৰে সাৰ পাই উঠিল। পাঞ্চালত নহয়— কাশীত। এক ভয়ংকৰ মুহূৰ্তৰ বাবে, মনে পাহৰি পেলাইছিল কোনটো জীৱন আচলতে বাস্তৱ আছিল।
ডেকা ৰাজকুমাৰজনে বিচনাৰ কাষত থকা ব্ৰঞ্জৰ দাপোনখনৰ পিনে উজুটি খাই আগুৱাই গ’ল। আৰু থমকি ৰ’ল।
দাপোনত ভাঁহি উঠা প্ৰতিচ্ছবিখন অচিনাকি যেন লাগিল। যোদ্ধা প্ৰশিক্ষণে গঢ়া বহল কান্ধ, এজন ৰাজকুমাৰৰ সাজ-পোছাক আৰু শিখণ্ডীৰ মুখমণ্ডল। কিন্তু সেই চকুহালৰ আঁৰত... অম্বা এতিয়াও জীয়াই আছিল।
হঠাতে জুইৰ সেই স্মৃতি ঘূৰি আহিল। সেই উত্তাপ, সেই যাতনা, সেই প্ৰতিজ্ঞা।
শিখণ্ডীয়ে দাপোনৰ কাষটোত সজোৰে খামোচ মাৰি ধৰিলে।
“মই কোন?” কণ্ঠস্বৰটোৱে ফুচফুচালে।
কোনো উত্তৰ নাহিল। কেৱল নীৰৱতা।
------------------------
পিছদিনা পুৱা, ৰাজকীয় অস্ত্ৰ গুৰুজন সদায় থকাৰ দৰে প্ৰশিক্ষণৰ বাবে উপস্থিত হ’ল।
“ৰাজকুমাৰ শিখণ্ডী।”
শব্দটোৱে বুকুত যাতনাদায়কভাৱে আঘাত কৰিলে।
ৰাজকুমাৰ।
শিখণ্ডীয়ে ওচৰতে পৰি থকা প্ৰশিক্ষণৰ তৰোৱালখনলৈ চাই ৰ’ল। বহু বছৰ ধৰি এই পৰিচয়টো স্বাভাৱিক যেন লাগিছিল। কিন্তু এতিয়া..., সকলোবোৰ খণ্ড-বিখণ্ড হৈ পৰিছিল।
অস্ত্ৰ গুৰুজন অলপ আচৰিত হ’ল।
“তোমাক চিন্তিত যেন লাগিছে।”
শিখণ্ডীয়ে লাহেকৈ তৰোৱালখন তুলি ল’লে।
“মোক কওক,” শান্ত কণ্ঠস্বৰটোৱে সুধিলে, “এজন যোদ্ধাক কিহে গঢ়ি তোলে?”
বুঢ়া প্ৰশিক্ষকজনে মৃদু হাঁহিলে।
“শক্তি। অনুশাসন। সাহস।”
শিখণ্ডীয়ে তৰোৱালৰ ধাৰাল অংশটোলৈ চালে।
“আৰু যদি সেই যোদ্ধা এজন এটা মিছাৰ ওপৰত নিৰ্মিত হয়?”
প্ৰশিক্ষকজনৰ মুখৰ হাঁহি নোহোৱা হৈ গ’ল। তেওঁ উত্তৰ দিয়াৰ আগতেই শিখণ্ডীয়ে হঠাতে আক্ৰমণ কৰিলে। তৰোৱালখন ভয়ংকৰ গতিৰে ঘূৰিবলৈ ধৰিলে। বাৰে বাৰে, একেৰাহে।
অস্ত্ৰ গুৰুৱে কোনোমতেহে নিজক ৰক্ষা কৰিলে। তেওঁৰ মুখমণ্ডল আচৰিত হৈ পৰিল। ৰাজকুমাৰজনে এনেদৰে যুদ্ধ কৰিছিল যেন তেওঁ স্বয়ং যাতনাকেই হত্যা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। অৱশেষত বৃদ্ধ যোদ্ধাজনে চিঞৰি উঠিল-
“যথেষ্ট হৈছে!”
দুয়োৰে তৰোৱাল দুখন প্ৰচণ্ড শব্দ কৰি এখন আনখনৰ গাত লাগিল। শিখণ্ডী ঘন ঘনকৈ উশাহ লৈ থিয় হৈ ৰ’ল। চকুহাল জ্বলি আছিল।
প্ৰশিক্ষকজনে সাৱধানে নিজৰ তৰোৱালখন নমাই আনিলে।
“তুমি প্ৰকৃততে কাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছা?”
কেইমুহূৰ্তমানৰ বাবে শিখণ্ডীয়ে একো নক’লে। তাৰ পিছত উত্তৰটো আহিল।
“নিজৰ বিৰুদ্ধে।”
----------------------------
বহু দূৰৈৰ হস্তিনাপুৰত, ৰাজদৰবাৰ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ মাজেৰে ইতিপূৰ্বে ফুচফুচনিবোৰ বিয়পি পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। উৰাবাতৰি— কিছুমান অদ্ভুত উৰাবাতৰি। কিছুমানে পাঞ্চালত ভৱিষ্যদ্বাণীৰ ছাঁত জন্ম লোৱা এটা শিশুৰ কথা কৈছিল। আন কিছুমানে দাবী কৰিছিল যে ৰজা দ্ৰুপদে নিজৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ ভিতৰত কোনো ক’লা সত্য লুকুৱাই ৰাখিছে। বেছিভাগ মানুহেই এইবোৰ কথা অৰ্থহীন বুলি উৰুৱাই দিছিল।
কিন্তু এজন মানুহে বৰ মনোযোগেৰে কথাখিনি শুনিছিল। তেওঁ আছিল ভীষ্ম।
হস্তিনাপুৰৰ নিস্তব্ধ প্ৰসাদত, ভীষ্ম পবিত্ৰ গংগা নদীৰ পাৰত থিয় হৈ আছিল, গধূলিৰ বতাহজাকে তেওঁৰ বগা চুলিবোৰ জোকাৰি গৈছিল। এজন ৰাজকীয় চৰ চকুৱে তেওঁৰ সন্মুখত ব্যাকুল হৈ আঁঠু কাঢ়ি বহিল।
“মহাৰাজ,” মানুহজনে ক’লে, “পাঞ্চালৰ চাৰিওফালে কিছুমান উৰাবাতৰি ওলাইছে।”
ভীষ্মৰ চকুহাল নদীখনৰ ওপৰতে স্থিৰ হৈ ৰ’ল।
“কি উৰাবাতৰি?”
“ভৱিষ্যদ্বাণীৰ সৈতে জড়িত এটা সন্তানৰ কথা।”
নীৰৱতা। তাৰ পিছত চৰটোৱে সাৱধানে কৈ গ’ল।
“তেওঁলোকে কয় যে সেই সন্তানটি হয়তো আপোনাৰ ধ্বংসকাৰী হ’ব পাৰে।”
নদীৰ ফালৰ পৰা অহা বতাহজাক হঠাতে অধিক শীতল যেন লাগিল। ভীষ্মই অৱশেষত মুখ ঘূৰালে।
“কোনে এনে মূৰ্খামি বিয়পাইছে?”
“কোনেও নাজানে।” চৰটোৱে পুনৰ ক’লে। “কিন্তু কিছুমান ঋষিয়ে এটা নাম লৈছে... অম্বা।”
বহু বছৰৰ মূৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে..., ভীষ্মৰ মুখৰ ভাব সলনি হ’ল। তেনেই সামান্যভাৱে, কিন্তু বুজিব পৰাকৈ। কাৰণ ইমান সময়ৰ পিছতো সেই নামটোৱে এতিয়াও এক গধুৰ অৰ্থ কঢ়িয়াই আনিছিল। আন এটা জীৱনৰ এক ছাঁ। কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে শুকাই নোযোৱা এটা গভীৰ ক্ষত।
চৰজনে নিজৰ মূৰটো আৰু বেছিকৈ দোঁৱালে।
“আমি পাঞ্চালৰ বিষয়ে অনুসন্ধান কৰা উচিত নেকি?”
ভীষ্ম বহু সময় ধৰি মনে মনে ৰ’ল। অৱশেষত তেওঁ শান্তভাৱে উত্তৰ দিলে-
“নহয়।”
চৰজনক আচৰিত দেখাল।
“কিন্তু মহাৰাজ....”
“ভাগ্যই নিজৰ পথ লৈ নিজেই আহি পৰে, আমি তাক বিচাৰোঁ বা নিবিচাৰোঁ।”
সেই উত্তৰটোৰ লগতে কথা-বতৰা শেষ হ’ল। কিন্তু চৰজন যোৱাৰ পিছতো ভীষ্ম নদীৰ পাৰত অকলশৰে থিয় হৈ ৰ’ল। আৰু বহু বছৰৰ মূৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে... তেওঁৰ মনলৈ অম্বাৰ মুখখন স্পষ্টকৈ ভাঁহি আহিল।
অম্বা। তেওঁৰ চকুত থকা সেই যাতনা, তেওঁৰ কণ্ঠস্বৰত থকা সেই ঘৃণা, পৰশুৰামৰ যুদ্ধক্ষেত্ৰত দিয়া সেই অভিশাপ। ভীষ্মই লাহেকৈ চকুহাল জপালে। তেওঁ ৰজাসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিছে, সৈন্যবাহিনীক পৰাস্ত কৰিছে, অসম্ভৱ যুদ্ধৰ পৰা জীৱন্তে বাচি আহিছে। তথাপিও কেনেবাকৈ... এগৰাকী ভাঙি পৰা মহিলাৰ স্মৃতিয়ে এতিয়াও তেওঁক খেদি ফুৰিছিল।
---------------------------
ইপিনে পাঞ্চালত, শিখণ্ডীৰ অন্তৰ্দ্বন্দ্ব আৰু অধিক অন্ধকাৰ হৈ পৰিছিল।
এদিন সন্ধিয়া, এই বিভ্ৰান্তি আৰু সহ্য কৰিব নোৱাৰি, শিখণ্ডীয়ে অকলশৰে ঘোঁৰাত উঠি ৰাজপ্ৰসাদৰ দেৱাল পাৰ হৈ ৰাজ্যৰ চাৰিওফালে থকা অৰণ্যৰ পিনে গুচি গ’ল। সূৰ্যাস্তৰ বেলিটোৱে আকাশখন সুমথিৰা বৰণৰ কৰি তুলিছিল আৰু গছবোৰৰ মাজেৰে চেঁচা বতাহজাক বলিছিল।
অৱশেষত, এটা নিৰ্জন হ্ৰদৰ পাৰত শিখণ্ডী থমকি ৰ’ল। পানীখিনিয়ে সেই ডেকা যোদ্ধা জনৰ মুখখন নিখুঁতভাৱে প্ৰতিফলিত কৰিছিল। কিন্তু সেই প্ৰতিচ্ছবিখন যেন দুভাগ হৈ আছিল। আধা ৰাজকুমাৰ, আধা এটা ভূত।
শিখণ্ডীয়ে লাহেকৈ পানীৰ কাষত আঁঠু কাঢ়ি বহিল। তাৰ পিছত ক’লে-
“অম্বা...”
নামটো হ্ৰদটোৰ বুকুত কোমলকৈ প্ৰতিধ্বনিত হ’ল। লগে লগে স্মৃতিবোৰ আকৌ প্লাৱনৰ দৰে বৈ আহিল। শাল্বই তেওঁক প্ৰত্যাখ্যান কৰা, ভীষ্ম নীৰৱে থিয় হৈ থকা আৰু জুয়ে শৰীৰটো পুৰি ছাৰখাৰ কৰা দৃশ্য।
শিখণ্ডীৰ গালেৰে চকুলো বৈ আহিল। দুৰ্বলতাৰ বাবে নহয়; এটা মাত্ৰ আত্মাৰ ভিতৰত দুটা জীৱনৰ সংঘৰ্ষ ঘটাৰ বাবে।
“মোৰ এতিয়া সকলো মনত পৰিছে,” কঁপি থকা কণ্ঠস্বৰে ক’লে।
বতাহজাক পানীৰ বুকুৰে কোমলকৈ বৈ গ’ল। আৰু হঠাতে— পিছফালৰ আন্ধাৰৰ পৰা আন এটা কণ্ঠস্বৰে উত্তৰ দিলে।
“স্মৃতি একেলগে এক উপহাৰ আৰু এটা অভিশাপ।”
শিখণ্ডীয়ে সজোৰে ঘূৰি চালে। গছবোৰৰ তলত এজন বৃদ্ধ যাযাবৰ সন্ন্যাসী থিয় হৈ আছিল। ক্ষীণ, ভষ্ম-আবৃত আৰু বয়সৰ সিপাৰৰ এক প্ৰাচীন চকুহাল। ডেকা যোদ্ধাজনে লগে লগে তেওঁৰ মাজত কিবা এটা অস্বাভাৱিক অনুভৱ কৰিলে।
“আপুনি কোন?”
সন্ন্যাসীজনে মৃদু হাঁহিলে।
“যিজনে যাতনাক চিনি পায়।”
শিখণ্ডী লাহেকৈ থিয় হ’ল।
“আপুনি অম্বাৰ বিষয়ে জানে।”
বৃদ্ধজনে মূৰ জোকাৰিলে। “হয়।”
ডেকা যোদ্ধা জনৰ চকুহাল লগে লগে ক’লা পৰি গ’ল।
“তেন্তে মোক কওক ভাগ্যই মোক কিয় ঘূৰাই আনিলে?”
সন্ন্যাসীজনে সাৱধানে কাষ চাপি আহিল। “যিটো অসম্পূৰ্ণ হৈ আছিল, তাক সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ।”
“প্ৰতিশোধ?”
“হ’ব পাৰে।” বৃদ্ধজনে শিখণ্ডীক গভীৰভাৱে নিৰীক্ষণ কৰিলে। “কিন্তু কেৱল প্ৰতিশোধেই এই কথা বুজাব নোৱাৰে যে তোমাৰ আত্মাই কিয় দুয়োটা পৰিচয় লৈ ঘূৰি আহিছে।”
শিখণ্ডীয়ে আচৰিত ভাবে কলে- “আপুনি কি ক’ব বিচাৰিছে?”
সন্ন্যাসীজনে হ্ৰদটোলৈ আঙুলিয়াই দিলে।
“পৃথিৱীয়ে কেৱল পুৰুষ বা মহিলাক দেখে।” তেওঁৰ কণ্ঠস্বৰ আৰু শান্ত হৈ পৰিল। “কিন্তু আত্মাবোৰ এনে সীমাতকৈ বহু বেছি পুৰণি।”
এই শব্দবোৰে অন্তৰৰ গভীৰতাত স্পৰ্শ কৰিলে। কাৰণ প্ৰথমবাৰৰ বাবে... কোনোবাই ভয় বা দয়াৰে কথা কোৱা নাছিল।
সন্ন্যাসীজনে কৈ গ’ল-
“তুমি কেৱল পুনৰ্জন্ম লোৱা অম্বাই নহয়। তুমি কেৱল শিখণ্ডীও নোহোৱা।”
তেওঁলোকৰ চাৰিওফালে থকা অৰণ্যখন নিস্তব্ধ হৈ পৰিল।
“তুমি হ’লা দুটা জীৱনৰ মিলন বিন্দু।”
শিখণ্ডীয়ে আকৌ হ্ৰদৰ প্ৰতিচ্ছবিটোলৈ চালে। সেই মুখখন এতিয়াও অনিশ্চিত যেন লাগিল। পৰিচয়ৰ মাজত খণ্ড-বিখণ্ড, অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজত বিভক্ত। কিন্তু হয়তো... সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি যোৱা নাই।
সন্ন্যাসীজন যাবলৈ ঘূৰিল। তাৰ পিছত অলপ ৰ’ল।
“এদিন,” তেওঁ কোমলকৈ ক’লে, “পৃথিৱীয়ে সেইটোক ভয় কৰিব যিটো ই বুজি পাব নোৱাৰে।”
শিখণ্ডীয়ে মূৰ তুলি চালে।
“আৰু মোৰ কি হোৱাৰ কথা আছে?”
বৃদ্ধজনৰ চকুত যেন স্বয়ং নিয়তিৰ গধুৰ বোজা সোমাই পৰিল-
“ভীষ্মৰ অন্ত।”
তাৰ পিছত তেওঁ সেই আন্ধাৰ হৈ অহা অৰণ্যখনত অদৃশ্য হৈ পৰিল।
নিশা হোৱাৰ বহু পিছলৈকে শিখণ্ডী হ্ৰদৰ পাৰত থিয় হৈ ৰ’ল। জোনৰ পোহৰত পানীৰ বুকুত উঠা ঢৌবোৰ চাই ৰ’ল। আৰু লাহে লাহে... সত্যটো জনাৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে... তেওঁৰ ভিতৰত কিবা এটা সলনি হ’বলৈ ধৰিলে।
শান্তি নহয়। গ্ৰহণ কৰি লোৱাৰ ভাবো নহয়। আছিল মাথোঁ এক উপলব্ধি।
অম্বাক পৃথিৱীখনে ধ্বংস কৰিছিল। কিন্তু শিখণ্ডীক নোৱাৰে। কাৰণ এই জীৱনটো অসহায়তাত শেষ নহয়। এই জীৱন শেষ হ’ব যুদ্ধত।
আগলৈ...